Reportagem : Rosita Taec Tilo/Osterlia Muni
OEBAHA (lifaupress) : Segundu Vise Primeiru Ministru, Mariano Asanami Sabino vizita fatin haki’ak karau iha aldeia Oe-baha, suku Bobometo, Sub Rejiaun Oe-silo, Rejiaun Administrasaun Espesial Oe-cusse Ambeno (RAEOA).

Iha vizita ne’e, akompaña husi Prezidenti Autoridade RAEOA, Regio da Cruz Salu no Diretor Rejionais sira, estrutura Gabinete Vise Primeiru Ministru. IHa Oe-baha, autoridade local no komunidade simu Vise Primeiru Ministru ho tara tais.
Hafoin tara tais, vizita kedas fatin haki’ak karau 15, ne’ebe tau-matan husi membru grupu hamtum na’in 30. Karau sira-ne’e hatama iha luhan idaidak, no membru grupu prepara aihan lorloron, hodi sustenta karau sira-nia moris.
Hare ba numéru karau no total membru grupu, nia dehan, numeru karau ki’ikliu kompara ho membru grupu. Tanba realidade atualmente, ema na’in rua mak tau-matan ba karau ida. Ne’ebe tuir loos, ema na’in ida tau matan ba karau rua.

“Karau sira agora ki’ik, maibé Governu iha planu atu implementa insiminasaun artifisial (buatan) hodi hadia karau nia ras, atu bele boot lalais no fó rendimentu di’ak,” Vise Primeiru Ministru dehan.
Karau sira ne’ebé agora iha komunidade balun seidauk atinji nivel diak, tanba boot kiik no la inklui iha klasifikasaun F1 iha nivel pekuária. “ Karau F1 mak preparadu atu fó oan ne’ebé boot no prodúsivu, hodi bele fó rendimentu di’ak ba ema na’in sira,” nia dehan tan.
VPM mós ko’alia ona ho pekuária lokal atu halo formasaun teknika ba hadia kualidade karau. Elemde ne’e, RAEOA presiza halo mapamentu klaru kona-ba fatin haki’ak karau,
Entretantu Diretor Regional Agrikultura RAEOA, Jose Oki informa, dadaun ne’e diresaun Agrikultura haruka Funsionario na’in 6 tuir informasaun Konaba isiminasaun artifial Iha kabupaten Malang, provinisia Jawa Timur, Indonesia.
Xefi Grupo Paronizasaun, José Loka hateten, grupu fatin kuidadu ba karau seidauk di’ak. Nia husu ba nai-ulun sira atu hadia karau luhan, hodi bele kuidadu di’ak karau nia teen no iha futuru bele fa’an ho folin di’ak. “ Ami mos husu apoiu atu hari’i sede grupu ida, hodi ema bele konsentra hamutuk no hadia sistema bee hodi uza ba karau,” nia dehan tan.
VPM mos informa, Governu planeia halo intervensaun liuhusi sub-vensaun públiku hodi aumenta karau to’o minimum 60. Nune’e ema ida bele hetan karau rua. “Maski rendimentu seidauk boot, karau nia teen bele fó benefísiu adisionál ba agrikultura,” nia dehan.
Oe-Cusse konesidu ho karau barak, maibé uluk faan ilegal ba rai seluk. Agora, Presidente RAEOA iha programa atu legaliza fa’an karau, hodi ema la tauk atu faan no bele hetan direitu tuir lei, inklui politika ZEESM/ZEEDOA hodi fó fókus ba komersializasaun iha zona espesial.
Vizita Vise PM ne’e, nuudar vizita dahuluk iha Autoridade foun, ne’ebé Prezidenti Autoridade mos iha papel nudar Presidente Seguansa Alimentar. (*)



