Reportajen : Osterlia Muni
DILI (lifaupress): Governu Timor-leste, liuhusi Sekretaria Estadu Formasaun Profisional no Empregu (SEFOPE), asina deklarasaun hamutuk ho traballador na’in 43, atu ba serbisu iha Korea Sul tinan ne’e.

ENTREVISTA : Sekretariu Estadu Formsaun Profisional no Empregu, Rogerio Mendonca, simu entrevista hafoin asina Deklarasaun hamutuk ho Traballador sira, Kuarta-feira (15/1/2025) iha Timor Lodge, Comoro, Dili. Foto LP/ Osterlia
Serimonia asinatura Deklarasaun ne’e, realiza iha salaun Timor Lodge Komoro, Dili, Kuarta – Feira (15/01/2025)
Atualmente Governu Korea du Sul simu ona timoroan kuaze na’in 6,000 servisu iha kompanhia oioin . Trabllador sira ne’ebe hetan asesu servisu oha Korea, mesak kualifikadu bazeia ba rekejitu sira.
Sekretariu Estadu Formsaun Profisional no Empregu, Rogerio Mendonca esplika, liuhusi asina deklarasaun ne’e, hametin kumprimisiu husi traballador no Givernu atu hala’o servisu tuir regra, dixiplina iha servisu fatin bazeia ba lei sira nee’be vigor iha Korea du Sul.
Almde ne’e, traballador sira presiza iha unidade nafatin, nuudar sidadaun Tior-leste, presiza hatudu attitude di’ak iha ema nia rai, labele lori atributu liuiu farad arte marsiais hodi ataka malu iha ema nia rain.
“ Labele uza farda teritoria,l hodi ataka malu, to’o balun lakon sira – nia vida. Ikus mai halo Inan – aman sai terus,” Sekretariu Estadu reafirma.
Tinan nee, Governu Korea du Sul, presiza traballadores barak, liliu iha soldadura. Maibe problema Timor-leste tenke prepara kondissaun ba traballador sira, hanesan abilidade lingua no kondisaun sira iha Centro Bekora, Tibar (Likisa) atu prepara didi’ak timoroan sira ha area soldadura.
Alemde Korea du Sul, Governu mos kontinua kontrola trabalhador sira iha Australia no Japaun. “ Uza imi-nia abilidade, servisu didiak iha ema nia rai, hodi hetan osan no haruka fali ba Inan-aman sira atu hadia sira-nia moris no ekonomia familia. Imi mos bainhira fila, lori imi-nia abilidade hodi implementa iha Timor-leste,” Sekretariu Estadu dehan tan.
Iha parte seluk, Governante ne’e mos informa, programa mobilidade Timor -leste ho Nova Zelandia atinji 75% . No iha fulan Fevreiru, ekipa ne’ebe Nova Zelandia sei to’o Dili, hodi koordena ho Sekretaria Estadu Formsaun Profisional no Empregu (SEFOPE), hodi prepara asina MOU iha tinan ida – nee.
Hafoi vizita husi Nova Zelandia, Timor-leste mos sei vizita nasaun ne’e hodi konfirma loloos prosesu haruka traballador ba neeba. Kona-ba salariu ba traballador, nia dehan, kuaze hanesan ho Autsralia, Inglatera, Canada, tanba estandarte hanesan.
Antes ne’e, SEFOPE publika ona kuota tranallador ne’ebe Nova Zelandia sei fo ba Timor-leste hamutuk ema 27.000 iha 2024 ho nasaun Oceano pasifiku sanulu. Maibe preoridade boot mak ba traballador husi Timor – leste.
“ Nasaun barak apresia traballador timoroan oan. Tanba Timoroan servisu badinas, hatudu komportamentu diak. Nune’e, kompanhia sira perfera liu servisu ho Timoroan sira.
Ba nivel salariu, balun diferenti tanba iha servisu over time ka liu oas servisu. Servisu over time, manan osan liu. Serbisu loron ida oras 8, salariu menus. (*)


