Timor-leste  – Japaun Assina Akordu Kooperasaun JICA Dala-VII

Date:

Share post:

Reportajen: Seletinho Mani Falo 

DILI (Lifaupress) Ministeriu Negosiu Estranjeiru no Kooperasaun (MNEK) ho governu Japaun liu husi Embaxada Japaun iha Timor-leste, Kinta-Feira (13/06/2024) halo assina akordu kooperasaun entre Japaun Internasional  Kooperasaun Agensia (JICA-sigla Inglesa) ba orsamentu apoiu bolsu estudu.

“Ita hetan opoiu orsamentu husi governu Japaun hamutuk 1.20 milão atu apoiu ba bolsu estudu ba kapasitasaun rekursu humanu dutoramentu no mastraduI ba area  iha universidade rekoñesidu Japaun ho kandidatura na’in 8 mai husi funsionariu funsaun públiku no universidade ho programa ne’ebe estuda hanesan sensia teknolojia, meiu ambiente, engenaria no agronomia”, Ministru MNEK, Bendito Dos Santos Freitas, dehan ba jornalista sira iha salaun MNEK, Pante Kelapa, Dili.

Nia hatete, Kandidatura na’in 8 ne’e ba simu edukadaun ho programa estudu hanesan sensia teknolojia, meiu ambiente, engenaria no agronomia, programa balun tinan 2 no balun tinan 3 iha Japaun, hanesanmos prosesu kapasitasaun graduadu sistemátika husi governu Japaun ho governu Timor-leste atu reforsa koñesimentu ba rekursu humanu ba dezenvolvimentu ho kualidade.

“Ita agradese tebes governu Japaun bele apaoiu ita to’o agora sira nia nivel no prinsipiu apoiu firmi nafatin”, nia afiema.

 Nia haktuir, Depois Timor-leste independen mai hetan apoiu husi internasional no parseiru barak, tanba ne’e mak ita rekoñese parseria importante no kooperasaun bilateral ho governu Japaun.

 “Durante independente governu Japaun fó apoiu makas mai ita, tanba ne’e mak ohin ita halo assinatura akordu kooperasaun hamutuk ho governu Japaun liu-husi embaxada Japaun iha Timor-leste entre JICA ba DALA-VII”, nia afirma.

Tuir dadus ne’ebe mak iha hahú tinan 2018 primeira-ves assina akoordu to’o dala-VI remata ona ho formandu Timor oan hamutuk na’in 46 mak hetan oportunidade tuir formasaun edukasaun  iha universidade rekoñesidu iha Japaun, ne’ebe fila ajuda dezenvolve situasaun rai laran.

Entretantu Embaxada Japaun iha TL, Tetsuya Kimura haktuir, dezenvolve rekursu umanu hanesan area importante ida ba governu Japaun ho governu Timor-leste.

“Ha’u nia apresiasaun sinseru ba ministru Benedito Dos Santos Freitas ho governu Timor-leste ohin halo assinatura troka notas ba projetu bolsa ba dezenvolvimentu rekursu umanu, ha’u mos hakarak renova ha’u nia determinasaun atu hametin liután relasaun entre Japaun no Timor-leste no ha’u hein katak iha futuru hau sei halo tan serimoñia assinatura ho ministru Benedito”, nia dehan iha diskursu.

Haktuir nia diskursu, tinan 25 liubá, Japaun organiza konferensia internasional dahuluk doadór nian atu suporta konstrusaun nasaun TL nian iha tinan 1999. Hahú husi tempu ne’eba, Japaun fó apoiu maka’as ba restituisaun no rehabilitasaun TL nian liuhuis haruka tropa PKO sira mai implementa projetu no programa dezenvolvimentu oi-oin iha nasaun laran tomak.

“Ami mós apoiu ona esforsu Timor-leste nian ba desizaun tomak ba ASEAN. foin lalais ne’e ha’u partisipa iha serimoñia assinatura rejistu diskusaun ba projeitu haforsa kooperasaun no monitorizasaun ba adezaun ASEAN entre MNEK ho gabineti JICA Timor-leste”.

Governu Japaun fó ona asistensia ba parte interesada edukasaun oin-oin iha Timor-leste nu’udar parte ida husi ami nia kooperasaun iha dezenvolvimentu rekursu umanu. Programa ida nee konvida lideres futuru Timor-oan sira, inklui ofisiáis joven sira governu nian atu estuda iha eskola pós-graduasaun Japaun nian. Timor-oan na’in 22 kompleta ona programa no daudaun iha Japaun bolseiru na’in 14 hala’o hela sira nia mastradu no ida mak iha programa doutoramentu, sira nia area estudu mak hanesan politika públika, servisu administrasaun, politika industrial, ambiental no jestaun rekursu natural.

“Ha’u kontente tebes tanba assina Troka de Notas ohin, sei hili joven na’in 8 seluk tan atu halao sira nia estudu iha eskola pós-graduasaun Japaun nian iha tinan oin mai. Ha’u fiar katak programa nee sei sai hanesan oportunidade osan-mean ida ba lider foinsa’e Timor-oan sira no ha’u hein katak programa ida ne’e mos sei sai nu’udar konteibuisaun signifikativu ida husi Japaun ba iha kostrusaun nasaun Timor-leste no mos ba promosaun relasaun amizade entre pais rua”.

Nu’udar Embaxador Japaun ha’u hakarak rezeita Japaun ninia komprimisiu forte kontinua atu servisu hamutuk ho Timor-leste ba dezenvolvimentu di’ak ba povu nian. (*)

spot_img

Related articles

Ambasadór Korea Du Sul Fo Omenajen Iha Jardim Memorial

Reportajen: Osterlia Muni PANTE MAKASAR  (lifaupress): Membru Militer na’in 5 husi Korea du Sul, ne’ebe lakon sira-nia vida...

PM Lidera Konsellu Nasionál Organizador Prezidensia ASEAN

Reportagen: Osterlia Muni  DILI (lifaupress) : Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão nomeadu nu’udár Prezidente bá Konsellu Nasionál Organizadór...

Pesoál 24 Ba Kargu Xefia Iha IOB Simu Posse

Reportajen: Osterlia Muni DILI (lifaupress) : Pesoál sira ba Kargu Xefia hamutuk 24 iha Institute of Bussines (IOB) Dili,...

Buka Halo Di’ak Ba Ema Seluk Hahi Halo Di’ak Maromak Sei Haraik Prémiu

Reportajen : Imaculada Tefa OE-CUSSE ( lifaupress) : Sarani rihun, partisipa Misa Sinza,  Kuarta-feira (18/2/2026) iha Igreja Numbei, Parokia...