Protesaun Sivil  Likisa Prontu Tulun Komunidade Afetadu  Dezastre

Date:

Share post:

Reportajen : Candida Nunes Soares de Vasconselos/ Carlota Rodrigues /Jonyo Gonclve

  LIKISA (lifaupress) :  Autoridade Protesaun Sivil hanesan Instituisaun Estadu harri bazeia ba Lei Numeru 12/2020 konba Protesaun Sivil. Alende ne’e, iha Sseguransa Nasional ho Lei numeru 2,2010.

Komandante Protesaun Sivil, husi Diresaun Proteiaun Sivi Munisipiu Likisa, Tobias da Siiva dos Santos hato’o ida – ne’e iha entrevista ho jornalista www.lifaupress.com, Segunda  (20/1/2025) ka semana ikus fulan Jeneiru ne’e.

Nia esplika, Estadu iha papel konstitsuional asegura seguransa iha rai laran. Nune’e, alende autoridade PNTL, temi mos kona-ba Protesaun Sivil hodi hapoiu komunidade sira ne’ebe hetan impaktu husi dezastre naturais sira.

Bazeia ba Dekretu Lei Numeru 7/2021, atribui Kompetensia ba Autoridade Protesaun Sivil, mak atu halo intervensaun apoiu ba sidadaun sira ne’ebe  hetan konsekuensia husi dezastre naturais.

 Entretantu Autoridade Protesaun Sivi Likisal, ezisti ho departamentu haat, kompostu huisi Departamentu  rekursu Umanu, departamentu koperasaun, departementu dezastre no Korpu Bombeiros.

Atu asegura papel iha munisipiu Likisa, Autoridade Protesaun Sivil hala’o sensiabilizasaun fo komunidade sira kona-ba importansia protesaun no prevene aan husi risku dezastre.

     “ Amo mos halo kampanhe publiku. Kampanhe publiku no sensibilizasaun ne’e, ami halo esforsu atu  komunidade hatene no kompriende didiak kona-ba risku no impaktu dezastre naturais,” Tobias da Silva dos Santos dehan tan.

Durante sensiabilizasaun, nia hatutan, husu komunidade sira  atu kudaai-horis,  refloresentasaun ba fatin sira ne’ebe sai impaktu husi dezastre naturais. 

Entreatbtu husi Korpu Bomberos, esplika kona-ba  prosesu atendimentu servisu emergensia sira, bainhira  akontese dezastre, hanesan hasai ka tesi ai sira ne’ebe pertursa seguransa ba komunidade sira.

Bainhira identifika ona  komunidade sira ne’ebe afetadu, sei haruka dadus ba APC nasional, hodi prosesa posibilidade apoiu ba rekoperasaun moris.

“Ami monitoriza atu tau iha serteza katak komunidade sira ne’ebe hetan dezastre nanaturais sei hetan apoiu emerjensia ka apoiu materia kontrusaun ba sira-nia hela fatin,” Tobias hateten .

Normalmente, dezastre naturais maihusi tipu dezastre anin sobu, rai halai tanba ka udan, insendiu ka ahi sunu rai ka  sunu uma.

Bainhira  akontese dezastre sira ne’e, APC sei apoiu lalais hodi salva populasaun, ka sosiedade sira ne’ebe grave, presiza evakua ba fatin seguru, tuir kedas ho apoiu sasan emerjensia, tuir nesesidade. 

Oinsa ho dezastre naturais iha munispiu Likisa? “ Tipu dezastre iha Likisa ne’e maka’asliu mak anin sobu. Ne’e sempre akontese iha munsipiu ne’e”.

   Ba inisiu tinan 2025,  liuliu fulan Janeiru akontese insendiu ka ahi sunu  iha suku Dato, Bazartete no iha suku Guisu, Postu Administrativo Loes. Seluk tan, mak ai monu  iha ha Metagou, Postu Administrativu Bazartete, ne’ebe ai tohar  no monu, harahun tia komunidade nia uma.

Durante hala’o knar iha munispiu Likisa, APC servisu hamutuk  ho parseiru sira, liuliu ho  Autoridade Munisipiu, ONG lokal sira ne’ebe foku ba protesaun sivil CVTL no Mercy Corp.

“ Ami sempre iha sorumutu, hodi hare hamutuk koordenasaun servisu protesaun sivil ba impaktu dezastre naturais, hodi fo atendementu ba komunidade sira ho di’ak,” nia reafirma tan.

Nuudar Instituisaun Estadu, durante hala’o knaar sempre hasoru dezafiu ne’ebe sai mos bareira.  Maske nune’e, ho komprimisiu no rekursu ne’ebe iha, APC Likisa koko hatudu nafatin performa servisu hodi tulun komunidade sira. 

Entretantu, atu asegura ai-han no materia sira ne’ebe presiza ba atuasaun servisu, Autoridade Protesaun Sivil Likisa koopera ho Autoridade Munispiu Likisa fasilita hela armazen ida.

Iha okzaiaun entrevista  ne’e, Komandante Tobias da Silva mos fo hanoin Autoridade sira, katak, dezastre naturais sira mos kualker tempu. Tanba ne’e, presiza preparasaun no kuidadun aan hodi prevene no resolve nia impaktu iha komunidade.

“ Hadook aan husi fatin risku dezastre naturais, hanesan labele hela ka besik mota ninin, ai-hun bo’ot, rai halai no fatin insendiu. Ita-nia sasan importante, maibe ita-nia vida importante liu,” nia hateten.

Bainhira akontese dezastre naturais, komunika lalais no Direta ba Autoridade protesaun Sivil ka  ba Autoridade komunitaria sira ne’ebe besik, hodi koordena ho Autoridade Protesaun Sivil Likisa, halo lalais intervensaun. (*)

FOTO HAMUTUK : Jornalista online www.lifaupress.com, Candida no Carlota foto hamutuk ho Komandante Protesaun Sivil, Tobias da Silva dos Santos, (20/1/2025), hafoin entrevista. Foto LP/Jonyo.

spot_img

Related articles

Ambasadór Korea Du Sul Fo Omenajen Iha Jardim Memorial

Reportajen: Osterlia Muni PANTE MAKASAR  (lifaupress): Membru Militer na’in 5 husi Korea du Sul, ne’ebe lakon sira-nia vida...

PM Lidera Konsellu Nasionál Organizador Prezidensia ASEAN

Reportagen: Osterlia Muni  DILI (lifaupress) : Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão nomeadu nu’udár Prezidente bá Konsellu Nasionál Organizadór...

Pesoál 24 Ba Kargu Xefia Iha IOB Simu Posse

Reportajen: Osterlia Muni DILI (lifaupress) : Pesoál sira ba Kargu Xefia hamutuk 24 iha Institute of Bussines (IOB) Dili,...

Buka Halo Di’ak Ba Ema Seluk Hahi Halo Di’ak Maromak Sei Haraik Prémiu

Reportajen : Imaculada Tefa OE-CUSSE ( lifaupress) : Sarani rihun, partisipa Misa Sinza,  Kuarta-feira (18/2/2026) iha Igreja Numbei, Parokia...