PERMATIL Konserva Rekursu Bee Iha Suku Vatu-vou

Date:

Share post:

  Reportajen Candida Nunes Soares de Vasconselos.

BORAVEI (Lifaupress): PERMATIL, nuudar organizasaun Nan Governamental (ONG) iha Timor-leste, kontinua konserva bee no rai ba sustentabilidade nesesidade populasaun, no haburas ambiente, liuliu iha Aldeia Boravei, Suku Vatu-vou, Postu Administrativu Maubara, Munisipiu Likisa.

Tekniku husi Permatil,  ba konservasaun rekursu Bee no rai, Rosito Soares, esplika, program konservasaun bee no rai realiza, tanba servisu hamutuk ho  konservasaun  internasional M.C.A.I, liuliu ba munispiu rua, Bobonaro no Likisa.

Iha munsipiu Bobonaro, konservasaun hala’o iha suku rua, mak suku Batugade no  suku Saniri, Postu Administrativu Balibo  no  Postu Administrativu Atabae hala’o iha suku Aidabalete. Iha Munispiu Likisa, Postu Adminstrativu Maubara, hala’o iha suku Vatu-vou no Suku Loes.

Antes hala’o programa ne’e, Rosito esplika, organiza uluk formasaun Akampamentu fonnayokea iha   Fatukeru, Ermera,  durante  semana  Ida. Hafoin ne’e, Permatilhalo  follow up ba  formasaun, liuhusi atividade konserva bee no rai.

“ Ita  mai  halo  hamutuk  ho  sira,  halo  konservasaun ba  bee-matan sira ne’ebe indentifika  ona.   Iha ne’eba, Ita  kria  debu  satakadala  no halo terra bludan. Meius ida kria debu ne’e, atu  koleta  udan – been,  fornese  ba  bee – matan  sira – ne’ebe mak iha ne’eba,” nia esplika tan.

Iha Suku Vatu-vou,  partisipante  ativu  na’in 10, servisu durante 12. Traballador sira ne’e na’in 17, maihusi  partisipante no  komunidade  sira, hamutuk  ho  joven  sira  halo konservasaun ba be’e matan . Debu iha Vatu-Vou, Nia ho naruk metro 20, luanmetru 5 no  kle’an  metru 1.

“ Bee  importante ba  nesesidade  rasik, familia no komunidade. Se ita  la konserva bee kada tinan, kresimentu populasaun  aumenta  bei-beik, bele lori amias aida ba moris. Nune’e, presiza prezerva bee-matan sira. Se laiha bee,la iha agrikultura no kuda modo ka atividade sira seluk,” nia dehan tan.

Program kuda bee hahu kedas iha tinan 2004, atu konserva fila fali bee antigu  sira, liuhusi aprosimasaun b alia – nain sira no aitoridade local sira, antes   kuda bee.

 “ Ita – nia moto dehan, kuda be’e fo moris ba komunidade,” nia hatutan. Bainhira be’e laiha, komunidade mos sei halerik ba bee -moos. Labele ezizi bebeik ba estadu, maibe halo de’it saida  mak bele halo, kontribusi liuhusi kuda be’e rasik.   

Iha suku Vatu-vou, posto Maubara, Aldeia Boravei, maioria Sira sei asesu ba bee – matan Bua lar.

Komunidade sira apresia tebes atividade ne’e. “ Sira koopera no servisu di’ak tebes. Agradese tebes ba sira. Agradese ho Permatil ho koservasaun internasional  bele apoiu tekniku kuda  be’e matan,” nia hateten tan.Hahu husi 2018, Permatil konserva ona bee – matan iha teritoriu laran,  hamutuk 300 resin. (*)

spot_img

Related articles

Ambasadór Korea Du Sul Fo Omenajen Iha Jardim Memorial

Reportajen: Osterlia Muni PANTE MAKASAR  (lifaupress): Membru Militer na’in 5 husi Korea du Sul, ne’ebe lakon sira-nia vida...

PM Lidera Konsellu Nasionál Organizador Prezidensia ASEAN

Reportagen: Osterlia Muni  DILI (lifaupress) : Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão nomeadu nu’udár Prezidente bá Konsellu Nasionál Organizadór...

Pesoál 24 Ba Kargu Xefia Iha IOB Simu Posse

Reportajen: Osterlia Muni DILI (lifaupress) : Pesoál sira ba Kargu Xefia hamutuk 24 iha Institute of Bussines (IOB) Dili,...

Buka Halo Di’ak Ba Ema Seluk Hahi Halo Di’ak Maromak Sei Haraik Prémiu

Reportajen : Imaculada Tefa OE-CUSSE ( lifaupress) : Sarani rihun, partisipa Misa Sinza,  Kuarta-feira (18/2/2026) iha Igreja Numbei, Parokia...