Reportjen: Mariano Do Santos Abi
DILI (www.lifaupress.com) – RelasioNA ho selebrasaun loron mundiál liberdade imprensa ne’ebé sei hala’o iha loron 03 fulan Maiu tinan ne’e, Prezidente Konsellu Imprensa (CI sigla Portugés), Otélio Ote konsidera média maka ponte komunikasaun entre ukun na’in sira ho povu.
Parabens ba média tomak iha territóriu laran, media imprime, televizaun, rádiu ho mós online sira ne’ebé haknaar aan iha instituisaun média sira hotu iha fatin ne’ebé de’it, sira maka sai duni matan ho tilun ba sosiedade. Sosiedae sira iha maka média iha, Sosiedade iha maka média mos sai boot.
“Kona-ba média nu’udar matan tilun ba sosiedade, ida ne’e la’ós liafuan foun ba ema hotu-hotu, maibé dezde uluk kedas média sai ona matan, tilun no ibun. Nune’e, Midia nu’udar ponte informasaun no komunikasaun, entre ukun na’in sira ho povu no entre povu ho ukun na’in sira,” Prezidenti CI, Otélio Ote deklara ida ne’e iha proma Streaming Tv independente, Hudi laran, Kuarta-feira (01/05/2024).
Nune’e, midia lorloron kria tiha espasu publiku ba komunikasaun pozitivu, espasu ida ba povu livre atu hato’o sira – nia opiniaun ou espresaun ba ukun – na’in sira, hodi bele influénsia ukun na’in sira halo desizaun polítika,ne’ebé ikus mai implementa desizaun polítika ne’e ba fali povu, atu moris di’ak.
Tuir realidade, durante restaurasaun independensia ho tinan 22 tiha ona, ema hotu-hotu iha Timor-Leste no mndu akompanha rasik, dezenvolvevimentu média. “Númeru Midia mós sa’e makaas, jornalista sira ne’ebé haknaar aan mós aumenta ba beibeik. No di’ak liu tan bainhira ita tama erra dijitalizasaun,” nia dehan.
Alende ne’e, jornalista senior ne’e mos rekunhese, liuhusi meius komunikasaun social, ema barak muda nia karakter moris loron-loron. “ Uluk ladún lee notisia sira, ohin loron ema hotu-hotu akompaña notisia. Se ema hotu hatene hato’o aspirasaun, krotika konstrutivu ba autoridade sira, no mos akompnha ukun na’in sira-nia desizaun politika, demokrasia iha rai ne’e metin no buras tebes,” Otelio dehan tan.
Husu kona-ba oinsa KI monitoriza produtu jornalistiku, nia dehan, KI iha diresaun ida ne’ebe lorloron akompanha notisia sira iha Plataforma meius komunikasaun sosisla oioin, analiza kontiudu jornalistiku no hato’o rekomedasaun ba plenaria .
Plenaria sei halo diskusaun hodi foti desizaun kona – ba sansaun saida mak sei fob a midia ne’ebe la halo tuir kodegu etika jornalista.
“ Ida ne’e nuudar maneira aprosimasaun ida ba midia sira, atu kontinua eleva jornalista sira – nia kapasidade tekniku, profesionalno kapasidade intelektual,” nia dehan.
Alende selebra loron mundial Liberdade Imprensa, Timor-leste mos selebra loron nasional Liberdade imprensa, ne’ebe monu iha loron 16 Outubru, kada tinan. (*)
