Reportajen: Selstinho M. Falo/ Ana Graciana Soares
DILI (Lifaupress) Ministeriu Desportu Arte no Kultura (MDAC-sigla Portuguesa) liuhusi Komisaun Regulador Arte Marsiais (KRAM), Sexta (07/06/2024), halo reuniaun ho Arte marsiais Persaudara Setia Hati Terate (PSHT), arte ritual 77 no inan aman husi matebian, ko’alia kona-ba kazu konfrontu iha Fatima, Portugal no oinsa lori fila hikas matebian mai Timor-leste.

FOTO HAMUTUK – Presidente KRAM, Octavio da Conceição, foto hamutuk ho líder PSHT, 77 no Inan-aman husi Matebian vitima konfrontu Fatima, Portugal, Hafoin enkontru iha salaun KRAM, Ministeriu Desportu no Arte Cultura (MDAC), Dili. Foto dok/Selestiano
Presidente KRAM, Octavio da Conceição iha salaun enkontru KRAM, Dili, semana ne’e hateten, enkontru nuudar konstinuasaunn ne’ebe halo ona husi Ministeriu Negosiu Estranjeiru no ministeriu relevante sira ba situasaun ne’ebe akontese iha sidade Fátima, Portugal,ne’ebe rezulta joven Timor oan ida lakon vida.
Iha enkontru ho KRAM, diskuti kona-ba oinsa lori fila hikas mate – isin to’o mai Timor-Leste. Parte sira mos konkorda atu kolabora ho parte legal sira iha prosesu investigasaun ba kazu ne’e.
Kona – ba data tentativu atu tula mate – isin lori mai Timor, sei iha prosesu nia laran. “ Ita hein instituisaun relavante sira komfirma ba Governu Portugal, atu determina data loloos atu tula mate-isin mai Timor,” Presidente KRAM, Octavio da Conceição dehan.
Kona-ba dekalarasaun Primeiu Ministru, Kayrala Xanana Gusmão, atu taka arte ritual no arte marsiais, KRAM konkorda atu organizasaun sira ne’ebe mak komete krime tenke taka. Maibe organizasaun ne’ebe mak la komete krime, kontinua ezisti nafatin nafatin.
Entretantu, Vice Prezidente Assunto Organizasaun PSHT, Manuel Smith triste ho situasaun ne’ebé mak akontese iha Portugal. “Situasaun ida ne’e fo tristeza ba mundu, espesial rai Timor. Aat liu tan mak inan – aman hanesan patrimoniu ba oan mane, ne’ebé lakon vida iha sidade Lisboa Portugal,” Smith hatenen.
Nia esplika, iha diskunfiansa katak akontesimentu iha Portugal ne’e involve organizasaun husi PSHT ho 77, ne’ebe rezulta ema ida lakon nia vida. “ Organizasaun PSHT hato’o sentidu kondolensia ba matebian, liuhusi Inan – Aman no familia tomak”, nia afirma.
Nia mos reafirma, hakarak ka lakoi tenki kria paz no estabilidade iha Timor-leste, Pas no estabilidade tenki kria mos iha rai liur.
Tinan kotuk, entrega organizasuan arte marsiais no ritual ba KRAM atu taka. Maibe, atividade la’o nafatin tanba laiha atividade formasaun ba grupu, membru no laiha kontrolu maximu husi KRAM.
“Kriminozu sira ne’ebe hamate ka hakotu ita nia maluk Timoroan iha rai Sagrada Fátima, Portugal, hafo’er Timor iha mundu, no hamonu dignidade estadu no dignidade lider sira.
Enkuantu Estanislão Nunes, nuudar aman husi matebian, senti triste tebes. “ Ha’u- nia oan la’os ba buka problema, maibe nia ba buka moris atu sustenta familia nia nesesidade,” nia dehan.
Familia kontenti tebes bainhira matebian halo viajen husi Timor ba Portugal, familia kontente. Tanba, moris la’os diakliu, maibe hau – nia oan bele suporta ona familia.
Maibe iha loron 02 Junho 2024, rona informasaun katak ha’u-nia oan hakotu nia iis. “ Ami familia koopera nafatin ho husu Governu tenki lori hau – nia oan nia mate isin, mai fali to’o Timor,” Estanislão Nunes hateten.
Entretantu, Prezidente Arte Ritual 77, Armindo Amaral hateten, matebian ne’e la’os problema arte ritual no arte marsiais. “ Ne’e problema pesoal. Ha’u laiha direitu atu foti medida ba membru arte ritual 77 sira, ne’ebe halo krime. Ne’e kultura no la’os desizaun husi organizasaun mak haruka sira,” Prezidente Arte Ritual 77, Armindo Amaral esplika.
Atu moris iha paz no seguru, Timoroan hotu tenke kria situasaun ida hakmatek. Membru organizasaun PSHT no arte ritual 77, mesak Timor oan, maun – alin.
“ Husu mos ba Governu no Estadu, atu foti desizaun kona-ba problema ne’e,” Armindo Amaral dehan tan. (*)


