Reportagen: Osterlia Muni
DILI-(lifaupress): Konsellu Imprensa Timor-leste (KITL) hamutuk ho lider media no Organizasaun Jornalista sira, Tersa-feira (4/8/2025) iha Salaun Konsellu Imprensa, diskuti konteudu esbosu alterasaun Lei Komunikasaun Sosial Nu: 5/2014.
Diskusaun ne’ebe lidera husi Prezidenti Konsellu Imprensa, Antonio M.C.M. Mali ne’e, partisipa mos husi Eis Prezidenti KI, Otelio Ote, Diretor Ezekutivu, Antonio Diaz, membru Konsellu Imprensa, Benevides Barros, Joaquim no Suzana Cardoso.
Marka mos prezensa Prezidenti Asosiasaun Jornalista Timor-Lorosa’e (AJTL), Zevonia Vieira, Prezidenti Timor-leste Press Union (TLPU), Candido Alves no Prezidenti Asosiasaun Radiu Komunidade Timor-leste (ARKTL), Prezadiu Ximenes.
Entretantu husi parte Orgaun Komunikasaun Sosial, marka prezensa Prezidenti Konsellu Administrasaun Ajensia Notisiza Nasional, Noemio Falcao, reprezentante RTTL, Diretor Grupu Midia Devina, Christofer Samsong, Diretor online Luluwari, SApNews no Neon Metin.
Prezidenti Konsellu Imprensa, Antonio M.C.M. Mali iha okaziaun ne’e hateten, liuhusi enkontru ne’e, Konsellu Imprensa esplika prosesu prepara esbosu alterasaun Lei Midia Nu:5/2014 to’o entrega tiha ona ba Sekretaria Estadu Komunikasaun Sosial.
Iuhusi enkontru ne’e, rona ideia no sujestaun sira husi komunidade midia. “ Diskusaun kona-ba konteudu revizaun Lei sei nakloke. Tanba, ekipa teniku husi KI sei servisu hamutuk ho ekipa Sekoms, hodi harmoniza tan esbosu revizaun lei ne’e. Nune’e, dalan sei nakloke atu hetan tan ideia ka sujestaun husi komunidade midia,” Cesar Mali dehan.
Prezidenti KI period 2025 – 2029 ne’e konsidera kontribuisaun komunidade no organizasaun jornalista sira, iha prepara esbosu alterasaun Lei Komunikasaun Sosial Nu 5/2014 ne’e importante tebes.
“Ita hotu bele fahe hanoin atu ajusta buat ne’ebe ita hakarak hodi sai lei, ne’ebe regula entidade komunikasaun sosial no espesial jornalista sira no sosiedade hotu,” nia dehan tan.
Zevonia Viera, foka kona-ba importansia rekunesimentu ba jornalizmu sidade ne’ebe ohin loron mos buras iha Timor-leste. “ Ita mos presiza tau matan ba jornalizmu sidadania no direitu ba espasu dijital. Presiza mos iha artisgu ruma iha lei hodi proteje,” Zevonia dehan.
Entretantu Christopher Samsong husi Gruou Midia Devina husu ba Konsellu Imprensa atu koopera ho SEKOMS, iha prosesu prepara esbosu alterasaun lei Nu 5/2014 ne’e.
“ Se KI, Aosisasaun Jornalista sira no komunidade media la koopera, labele hakfodak kuandu Governu desidi la’o mesak mesak liuhusi SEKOMS mak prepara esbosu revizaun Lei, depois lori diskuti iha Konsellu Minisru, aprova no lori ba Parlamemtu Nasional ho halo diskusaun no aprovasaun final,” Chris hateten.
Reafirmasaun ne’e, bazeia ba poder halo Lei, tuir Konstituisaun Governu no Parlamentu Nasional mak bele propoin lei. “ Politikamente, la iha atribuisaun poder ba KI atu halo lei. Maibe, nuudar parseiru principal iha area komunikasaun social, KI ho nia alvu sira presiza fo opiniaun no prepara esbosu revizaun ida, para Governu lee, diskuti no konsidera,” Chris ne’ebe mos nudar Diretor LABEH dehan tan.
Alemde ne’e, SEKOMS mos sei realiza konsultasaun nasional ho komunidade midia no Organizasaun Jornalista sira, konaba asuntu ne’e hodi prepara fali esbosu final, molok SEKOMS aprezenta ba Konsellu Ministru.
Entretantu Eis Prezidenti Konsellu Imprensa, Otelio Ote mos sublinha importansia koopera ho SEKOMS hodi prepara esbosu alterasaun lei.
“ Tau atensaun ba saida mak prinsipal husi lei ne’e, hanesan Liberdade opinaun no liberdade imprensa, Natureza Konsellu Imprensa, Kompetensia Konsellu Imprensa, Karteira Profisional, protesaun ba jornalista, independensia editorial, direitu resposta no retifikasaun no seluk tan,” Otelio dehan.
Iha diskusaun nee, KI organizasaun jornalista no komunidade meda ejije SEKOMS atu diskutb didi’ak konteudu sira iha lei, nune’e rezultau lei ne’e bele kontribui no hametin liderdade opiniaun, espreasaun, liberdade imprensa, independência editorial no indendepensia orgaun Regulador Konsellu Imprensa.
” Labele kategoriza alterazaun Lei Komunikasaun Sosial nudar urjensia, ne’ebe obriga ita tenki muda lei Calais. Sei labele altera tinan ne’e, bele muda ba tinan oin. Importante parte hotu kontribui,” partisipante sira deklara. (*)
