Reportajen : Celcia Magno
VENILALE (lifaupress): Durante Fulan haat ona, hahu husi Janeiru to’o Abril 2024, Mestri ida de’it mak hanorin estudante 155 (feto 65 no Mane 90) iha Eskola EBF Osso aque, suku Fatulia, Postu Administrativu Venilale, Munisipiu Baucau.
“Ha’u mesak de’it labele hanorin materia 9 ba estudante na’in 155 husi 1 ano to’o 6 ano, tanba estudante barak tebes. Presiza tan professor balun, hodi hanorin labarik sira iha future, “ Cipriano Ximenes Monteiro, nuudar Mestri eskola ho estatutu funsiunariu permanente no atual Koordenador eskola ne’e, bainhira estrevista ho jornalista www.lifaupress.comiha edifisiu Eskola EBF Osso aque, Venilale, Tersa Feira (23/04/24) tuku 10:40 OTL
Profesor barak mak Nonu Governu hapara kontratu tinan kotuk. Tanba ne’e profesor ida de’it mak hanorin.
Nuudar uniku Mestri iha eskola ne’e, nia tenki jere tempu atu garante prosesu aprendizajen lorloron to’o ezame primeru periudu liuba. “Maske mesak de’it, ha’u pasensia halo avaliasaun ezame ba estudante sira durante loron lima, tuir orariu ne’ebe fahe ona,” nia esplika.

Baibain, bainhira eskola sira selebra ezame ba estudante sira, presiza mos Mestre vijilansia ba labarik sira. Maske situasaun real, nuudar dezafiu ba Mestre Cipriano Ximenes Monteiro, maibe ho fiar aan no esperiensia ne’ebe nia iha, tenta atu iha duni vijinlansia,
No nia desidi halo vijilansia mesak ba labarik sira, la’o movimentu iha liur. Ha’u fahe oras husi tuku 08.00 to’o 10.00 dader, ezame ba 4, 5, 6 ano. Hafoin intervalu mak opurtunidade ba 1, 2, 3 ano tama aula hodi partisipa ezame.
“ Ha’u mos haruka estudante ne’ebe boot uituan, ajuda ha’u halo vijilansia ba labarik sira. Agradese tebes ba Maromak, tanba ezame ne’e la’o di’ak. ” Koordenador eskola ne’e deklara tan.
Problema menus professor ne’e hato’o tia Ministeriu Edukasaun. No iha fulan kotuk, ekipa ida husi Ministeriu Edukasaun vizita ona eskola ne’e, hodi observa direta situasaun prosesu parendizajen. Maibe seidauk iha resposta ba problema ne’e.
Atualmente, eskola ne’e iha sala aprendizajen 3 no edifisiu ida ba profesor sira. Utilizasaun sala parendizajen sira ne’e, fahe turi orairu.
Antes ne’e, total professores iha eskola ne’e na’in 7. Entre professor sira, nain 1 mak funsionariu pertamanente , Lisensiatura (1) no na’in 5 seluk formadu nivel Sekundariu deit.

Entretantu professor kontratadu, inacio Sebastiao de Sousa sente triste, tanba hanorin kleur ona iha eskola ne’ e, maibe labele hanorin ona tanba Governu hapara kontratu. “ Governu tenki resolve lalais atu estudante sira labele sai vitima,” nia dehan.

Jorge Marciano De Sousa, nudar inan – aman hateten, atu oan sira susesu presiza profesor hanorin labarik sira lorloron, hodi prepara matenek ba futuru.
Materia aprendizajen 9 ne’ebe hanorin iha eskola, kompostu husi Tetun , matematika, portugues, Ciencia sosiais ,Ciencia Naturais , Arte Kultura, Saude Hijiene, Desportu no Religiao. Eskola ne’e rasik seidauk iha livru atu hanorin. Nune’e, professor impresta husi eskola sira seluk. (*)

ENTREVISTA : Jornalista Lifaupress.com, Celcia Magno entrevista hela Cipriano Ximenes Monteiro, nuudar Mestre/Koordenador Eskola EBF Osso aque, suku Fatulia, Venilale, Baucau, Tersa (23/4/2024) edifisiu Eskola nee.
Celcia Magno destakadu iha Postu Administrativu Venilale, sei kontinua atualiza informasaun lorloron kona-ba progresu dezenvolvimentu iha Venilale espsial no munisipiu Baucau em Jeral.


