Reportajen : Celcia Magno
VENILALE(Lifaupress): Basilio Varela ho naran konesidu “Maudiga” husi ki’ik to’o boot la mehi atu sai badaen maibe aprende husi hare youtube halo rasik uma modelu rua ,no uma simples lima iha tinan rua nia laran husi 2023_2024 Postu Venilale Munisipiu Baucau.

Basilio Varela, Badaen Konstrusaun/ Foto LP/ Celcia M
Uluk foufoun remata sekundariu iha tinan 2018,tuir formasaun Jornalismu iha Sentru Media Investigativu SMI iha Taibesi no estajiu iha Radio komunidade Maubere Comoro Dili durante fulan tolu nia laran no voluntariu iha ne’eba kuaze fulan lima nia laran.
Ho ida ne’e la’os mehi sai Jornalista no ikus hili dalan fila ba foho hodi ajuda inan aman moris hanesan agrikultor ,no mos bisnis bua ,iha tempu bailoron ,tanba nudar oan mane boot iha uma laran durante tinan neen ate ohin loron.
“Ha’u nia mehi la’os hakarak atu sai badaen halo uma ,no atu sai oinsa los ha’u la hatene ,maibe husi media hanesan telefone youtube konsege halo uma modelu rua ,no uma simples balun iha bairu laran durante tinan rua laran “Dehan Basilio
Nia tenik”Hahu halo uma fofoun iha banin rasik nia uma ho uma modelu husi ida ne’e ,ha’u estuda husi youtube deit balun aprende mos husi maluk sira seluk maske difisil no todan maibe ho esforsu tanba hakarak koko atu halo uma tenki sai rezultadu nebe diak tuir bin ho maun sira nia hakarak ikus konsege prontu duni hodi fo banin rasik hodi hela ba no agora kontinua fali halo ha’u nia uma rasik tuir modelu nebe ha’u hili no gosta maske gasta orsamentu barak ,precisa halo ho kualidade diak hodi hela to’o durasaun naruk mak foin bele hadia fali.

Konstrusaun uma ilha Venilale, ne’ebe lidera husi Basilio Varela. Foto LP/ Celcia M
Durante halo uma Badaen Basilio precisa konstrui to’o fulan tolu lae haat ,se ekipamentus kompletu fulan rua lae tolu deit mos diak importante ema balun ajuda ha’u iha servisu balun hanesan kahur masa no seluk tan ne’ebe mak sira bele halo.
“Halo Uma la fasil ba ha’u maibe precisa estuda maka’as no analiza barak balun mos ha’u ladun hatene precisa hare husi youtube foin bele halo uma,balun husi hanoin ka ideia rasik hodi halo uma ne’e diak rapidu no iha mos kualidade diak ho durasaun naruk mak bele hadia fila fali”.Hateten Nia
Tempu eskola Basilio Varela hakarak mehi sai saida nia lahatene los ,iha nia moris ,bainhira remata sekundariu kontinua tuir treinamentu Jornalismu maibe la sai realidade ba mehi ne’e ,tanba laos mehi nebe nia hakarak ,ikus husi telefone youtube nia bele sai badaen nebe mak kualidade iha futuru mai ,no laos deit ba badaen maibe aprende mos teknik sobu motorizada balun nebe mak at ona hodi hadia fali no inklui mos hakiak ikan nila .
Nia Sublinha husi telefone ne’e diak tebes ba ita atu hatene buat hotu,liuhusi youtube ,laos atu insulta malu iha media sosial ,maibe precisa foti buat ruma ka aprende buat ruma nebe fo vantagem ba ita nia moris iha futuru mai ho nia moto rasik katak “Rai bele izolado maibe kakutak labele izoladu”.
Entretantu Nia husu ba Juventude sira hotu precisa organiza ita nia an sai joven produtivu ,honestu ,kualidade no joven kuntinuador para ba futuru mai ita labele atan ba ita nian rain rasik no la bele atan ba ema osan nain sira ,ita tenke servisu mesak ba ita nia an liuhusi buat nebe ita hatene hodi halo,duke ita atan ba ema seluk no kria problema hanesan ho ema seluk sei la fo vantajem ba ita nia moris iha futuru mai,precisa fera kakutak ba buat hotu nebe fo vantagem ba ita.
2005-2011:Eskola bazika 1° 2° Ciclo Uatu-misa Uai-Oli no Kaulita Uai-Oli Venilale
2012-2014:Eskola Baziku Central 3°Ciclo Uaibua Venilale
2015-2017:Eskola Sekundaria Geral 10 de Dezembro Comoro Dili
2018-2019:Tuir Formasaun Jornalismu iha Sentru Media Investigativu SMI Taibesi no hala’o knar hanesan Jornalista Voluntaria iha Radio Televizaun Maubere Comoro Dili RTM.
Biografia Badak
Basilio Varela ho konesidu “Maudiga”Moris iha loron 01-02-1999 Husi uma lisan Bahamori aldeia Osogori ,suku Uatu-Haco,Postu Venilale Baucau husi aman Manuel Varela Ximenes no Inan Domingas De Jesus Castro, oan Dahuluk husi maun alin nain haat inklui feto rua no mane rua.
Tinan 2018 Kaben ho nia parseira ho naran Celcia Joaninha. Grasa Maromak nian iha oan nain 4 ,Rua seluk fila ba aman Maromak nia kadunan Santu no hela Mane ida no feto ida. (*)


