Reportajen: Selestinho Mani Falo
DILI (Lifaupress) : Timor-leste no Australia, realiza Forum Ekonomia 2024 iha Dili, hahu loron 11 – 13 Junho 2024, partisipa husi setor oioin, inklui kompanhia 85 husi Australia.
Forum Ekonomia Timor-leste – Australia ne’e, hodi reve fila fali asuntu sira husi Simeira ASEAN no Australia. Iha okaziaun Simeira ASEAN no Australia ne’e, Primeiru Ministru Australia hato’o nia intensaun atu hametin relasaun investimentu no komersiu entre TL no Australia, tanba atualmente Timor-leste iha hela prosesu ba Asean no TL nia biografia hanesan ho Darwin.
Entretantu, iha Forum Ekonmia ne’e, Governu Australia reafirma nia kumprimisiu atu hametin relasaun ho nasaun Timor-Leste liuhusi investimentu no komersiu, Formasaun no mobilidade traballu, turizmu no ospitalidade, Manufatura no Komersiu, Enjenaria no Konstrusaun, Minerais no Agribusiness.
Governu Australia, liuhusi Ambaxador Australia iha Timor-leste, Cetlin Wilson hateten, Timor-leste no Austrania liuhusi nia kompaña ekonomika no negosiu sira, hakarak halo adventu, konesaun hodi atrai investimentu komersiu.
“Numeru kompaña ne’ebe eziste, ha’u la hatene. Maibe, ha’u hatene de’it kompaña neebe mak marka prezensa iha ne’e hamutuk 65 ho objetivu atu halo ligasaun ba ekonomia negosiu entre TL no Australia,” Ambaxador Australia iha Timor-leste, Cetlin Wilson hateten ida-ne’e Kuart (12/06/2024) iha ambiente Forum ekonómika no negosiu Timor-Leste – Australia tinan 2024 iha salaun City 8, Manleuana, Dili.

Entretantu Prezidente Fundador Timor-Lest, kompaña negosiu Australia ba TL, Sakib Awan haktuir, bazeia ba esperensia no dadus ne’ebe iha, ekonomia ne’ebe mak investe Timor-leste hanesan, ekonomia azúl, turizmu no industria manufaktura.
“Ha’u hakarak fahe ha’u – nia eperensia no saida mak ha’u iha ba povu Timor leste, empreza sira no setor privadu. Tanba agora iha ona limitasaun ho idade 68, ha’u tenke partilla atu bele habo’ot ekonomia iha Timor-leste”, nia dehan.
Dezafiu ne’ebe hasoru hanesan, rejistu propriedade terras propriedades empreza sira, kestaun taxa no eletrisidade ne’ebe lori impaktu boot tebes.
“Hau – nia respeitu ba Governu TL no Australia, tenke tau matan ba kestaun sira – nee atu buat hotu la’o di’ak”, nia afirma.
Enkuantu Diretor Esterna Relasaun Merkadu, Roberto Lai hateten, atividade ne’e realiza tanba inisiativa husi Governu Australia, ne’ebe aprezenta uluk ba Vise Primeiru Ministru, Ministru Koodenador Assuntu Ekonomiku atu kolabora hamutuk realiza forum ekonomia ne’e, hodi hametin relasaun investimentu no komersiu.
“Ita espera emprezariu Timor-leste no Australia iha interesaun no bele explora posibilidade parserial,” Lay dehan.(*)


