MAUBISE (lifaupress) : Mundu internet ne’ebe dezenvolve aan globalmente, lori ona impaktu negativu ba jornalista sira iha mundu, nuudar ema sira ne’ebe hatoo lialoos. Tanba, iha tinan sira ikus, jornalista barak mak hetan amiasa husi midia online, konkuensia huși rezultadu kobertura mo publikasaun notisia husi meius komunikasaun sosial.

Formador jonralista ba “ Kuidadu an rasik iha espasu Online” husi ABCID Australia, Nycols informa ida-ne’e ne’e ba jornalista sira, durante formasaun iha Maubise, Ainaro, Kuarta-feira (3/5/2025). Formasaun ne’ebe realiza husi Kosellu Imprensa (KI) no Australian Boardcasting Corporation International Development (ABCID) ne’e partisipa husi jornalista kuaze na’in 20, inklui jornalista husi RTTL.
Nycols , pesoal ida husi ABCID ne’ebe fasilita ona formasaun hanesan iha teritoriu Australia tomak no nasaun Illa sira iha pasifiku ne’e, hateten, jornalista barak infrenta problema iha sira-nia komunikasaun midia sosial, durante servisu lorloron.
Tanba, hetan amiasa husi utilizador midia sosial ho intensaun amiasa atu jornalista labele halo kobertura no publika informasaun ruma no to’o hetan amiasa atu halo violensia.
“ Barakliu mak jornalista feto sira. Sira hetan amiasa no dalaruma hetan mensajen hatun feto nia dignidade, liuliu nuudar jornalista,” nia dehan tan.
Atu prevene amiasa online, jornalista idaidak presiza jere konta midia social no numeru telephone, atu ema la fasil tama no haruka mensajen sira negativu. Maneira ne’ebe bele halo mak labele publika numeru kontatu iha espasu publiku, xave konta midia social no blokeia tiha konta sira-ne’ebe sempre halo amiasa.
Alende ne’e, jornalista sira ne’ebe hetan abuzu online relasiona servistu jornalistiku, tenki fo hatene familia, autoridade sigurasa, psikolog no scrrenshoot amiasa ne’e atu sai evidensia ba proseu tuir mai.
Nycols mos dehan topiku ne’ebe mak sempre lori risku ba servisu jornalista mak topiku ne’eba ba interese publiku, hanesan eviksaun, relijiaun, siguranasa no defeza nasional, violensia bazeia ba jeneru no seluk tan ne’ebe krusial ba ema sira-ne’ebe mak sai alvu ba kobertura no publikasaun notisia.
Konsellu Imprensa Timor-leste mos publika ona matadalan ida konaba utilizasaun midia sosial ba jornalista sira, desde tinan 2018. Iha matdalan ne’e, deskreve tiha saida mak jornalista sira bele asesu, publika, prevena aan, verifikasaun ba disinformasaun, missinformasaun no hoax no evita hatudu afiliasaun politika ba partidu politika ruma. (*)


