Reportajen: Celcia Magno
MANORIN, mak liafuan ida ne’ebe famouza ohin-loron. Dalaruma ema estima, MANORIN nudar Heroi sem kondekorasaun.
Tanbasa dehan nune’e? Manorin, sempre Manorin. Mask nia estudante barak mak atinji nivel edukasaun ass liu nia, no sai ona lider komuntaria to’o lidersai nasional, nia sempre ho haraik intoruz nia aan, “ Ha’u manorin. nafatin manorin,”
Kolen, emosaun, hirus no kontenti, kahur-malu kuaze lorloron iha area eskola no lasaun aprendizajen. Ambiente no kondisaun ne’e, lases husi Manorin/profesora Idalina Amelia Faria.
Atualmente, profesora Idalina sai manorin iha EBF 3° Ciclo Pre-Sekundaria Uatu-Misa, Uai-Oli. Nia hahu hanorin iha eskola ne’e desde tinan 2016.
Bainhira jornalista online lifaupress.com vizita ba nia rezidensia, iha loos aldeia Bu’u-Gia, suku Uai oli, Postu Administrativu Venilale, munisipiu Baucau, Kuarta-reira (10/04/2024) kuaze tuku 5 loraik, simu ho laran ksolok.
“ Boatarde, Porfesora,” jornalista lifaupress.com hase. Ho oin midar, nia mos responde ho liamurak mos. ” Boatarde, hakatliu mai! Kontenti bele mai to’oo ha’u-nia uma,” professor Idalina espresa nia sentimentu.
Hafoin konversa menutu balun, tama kedas ba asuntu. Hakarak hatene loos, tanbasa nia hili sai Manorin, la’os profisaun seluk?
Eeeehhh… afinal molok sai profesora, Idalina hahu nia profisaun nuudar jornalista iha Jornal The Dili Weekly, tinan 2007 – 2008, hafoin remata formasaun jornalista iha media nee duni. Ne’e mos la’os profisaun ida ne’ebe nia mehi, tanba desde ki’ik nia mehi hakarak sai doutor.
Profisaun jornalista, mos la dura tempu naruk tanba profesora Idalina tenke konsentra ba nia estudu iha universidade.
Entaun, tanbasa hili sai fali profesora? “ Ha’u-nia inisiatvia rasik, hakarak sai manorin ba estudante sira iha eskola,” resposta simples.
Maibe nia rekunhese mos katak, “ Prosesu tama professora, la’os dalan ne;’ebe ha’u hili. Maibe ho suporta husi ha’u-nia kaben no familia tomak, fiar an sai manorin,” nia dehan.
Razaun ida ne’ebe dudu eis servisu na’in ba kompanhia Citty Blok Building Industry(2008 – 2014) tenki kontribui iha area edukasaun, liuhusi sai manorin mak, realidade estudante 3°Ciclo Pre-Sekundaria iha eskola ne’e, presiza tebes manorin.
“ Ne’e mak ikus-mai ho inisiatvia rasik, hakarak hanorin labarik sira iha area rurais,” Idalina dehan tan.
Espiritu atu ajuda hanorin estudante sira, mos nia hatudu liuhusi prontu hanorin materia tolu kedas, mak Competencia para a Vida e para o Trabalho, Ciencia Fisica Naturais no Matematika.
” Hau hakarak hili materia ne’ e, tanba relasaun ho ha’u – nia dixiplina siensia iha universidade. No livru ne’ebe uza hodi hanorin, foti husi manual eskola ne’e rasik,” oan ba dahat husi maun – alin na’in 6 ne’e hateten.
Klaru ona, katak, oan husi Sertorio Pereira Faria no Judit Maria Faria ne’e tenki estuda maka’as atu bele investe fali nia kunhesimentu no matenek ba estudante sira. Pasiensia no kumprimisiu mak tenki sai modal prinsipal atu susesu.
Ita la ha problema bainhira husi inisiu sai Manorin? “ Sente ta’uk duni, bainhira fofoun hanorin estudante sira,” Idalina hateten.
Maibe, ne’e la’os bareira boot atu hafa’e aan ho estudante sira. Fiar aan no esforsu nafatin liuhusi estuda materia ne’ebe mak iha hodi hanorin estudante sira.
Nia mos tenki esforsu aan, atu aproxima estudante sira ne’ebe la badinas eskola, nakar no buat oioin. “ Sira ne’ebe nakar, ha’u fo sansaun, ho forma hakneak , halo limpeza no seluk tan, “ nia dehan.
Iha relasaun entre profesora no Inan-aman husi estudante sira, Idalina rekunhese koperasaun di’ak.
Husu nafatin inan-aman sira, fo suporta ba oan sira, hodi asesu ba eskola. Tanba futuru iha labarik sira – nia liman rasik.
Biografia
Idalina Amelia Faria husi Aldeia Osokeli, suku Vemase Uatu-lari , Postu Administrativu Vemase, munisipiu Baucau. Moris iha Loron 12 Jullo 1985.
Tinan 1994-1999 : Eskola Primaria iha eskola katolika Sao Sebastiao Osokeli.
Tinan 2000-2002 : Pre – Sekundariu iha Sao Pedro Comoro, Dili.
Tinan 2003- 2006: Eskola Sekundaria iha Sao Pedro Comoro, Dili Iha tinan.
Tinan 2009 – 2016 : Institute of Bussines – IOB, Dili
Tinan 2011 : Idalina Faria kaben ho Parseiru Avelino Dos Santos. Husi domin ne’e, Maromak haraik ba sira oan feto na’in 4 kompostu husi Zenetriz Do Santos Faria, Seorenzinha Do Santos Faria, Jeskris Do Santos Faria, no Gloriana Do Santos Faria.
